بامداد روز چهارشنبه، 10 سپتامبر (20 شهريور)، متخصصان آزمايشگاه سرن، واقع در مرز سوئيس و فرانسه، پرتوهاي پر انرژي پروتوني را با سرعتي نزديك به سرعت حركت نور به دستگاه برخورد دهنده بزرگ هادرون (ال اچ سي)، بزرگترين دستگاه شتابدهنده ذره اي، وارد كردند.
صدها پژوهشگر از كشورهاي مختلف از جمله از ايران در اجراي اين آزمايش و بررسي نتايج به دست آمده از آن مشاركت دارند.
دستگاه ال اچ سي شامل تونلي مدور به طول بيست و هفت كيلومتر در عمق متوسط يكصد متري زيرزمين در مرز سوئيس و فرانسه است كه بيش از هزار دستگاه مغناطيسي خم كننده در آن تعبيه شده است.
اين خم كننده ها باعث تنظيم جهت حركت پرتوهاي پروتوني مي شوند به نحوي كه اين پرتوها مسير دايره شكل تونل را طي كنند.
پس از مرحله اول تابش پرتوها، پرتوهاي ديگري نيز به داخل تونل تابيده مي شوند و اين دو پرتو در مكان هاي خاصي در طول تونل با يكديگر تلاقي مي كنند.
اين آزمايش با هدف به آزمون گذاشتن "الگوي استاندارد" مربوط به مبدا پيدايش كيهان از طريق تبديل ذرات بدون جرم به ماده داراي جرم به اجرا گذاشته مي شود.
براساس اين فرضيه، فوتون ها، كه بسته هاي انرژي بدون جرم هستند، از طريق "مكانيسم هيگز" به ذرات بنيادي داراي جرم - موسوم به ذره الهي - به ماده داراي جرم تبديل مي شوند اما تا كنون دستيابي به اين پديده در آزمايشگاه امكانپذير نبوده است.
ذرات بنيادي داراي جرم
تاييد فرضيه تبديل ذرات بدون جرم به ذرات داراي جرم، به منزله گامي مهم در پذيرش فرضيه انفجار بزرگ (مهبانگ يا بيگ بنگ) به عنوان مبداء پيدايش كائنات و تشكيل كهكشان ها و در نهايت، منظومه شمسي و كره زمين خواهد بود.
برخورد دهنده بزرگ هادرون با هزينه اي بيش از تخمين هاي اوليه ساخته شده است
پس از خاتمه آزمايش، دانشمندان براي يافتن ذرات داراي جرم، به بررسي مواد باقيمانده در محل برخورد پرتوهاي متقابل خواهند پرداخت و انتظار مي رود جمع آوري و تحليل اطلاعات حاصل از اين آزمايش شش ماه تا يك سال به طول انجامد.
پيتر هيگينز، پژوهشگر هفتاد و نه ساله بريتانيايي و مبدع مكانيسم هيگز، گفته است كه به اعتقاد وي، آزمايش سرن خواهد توانست وجود "ذره الهي" را نشان دهد.
طرح ساخت برخورد دهنده بزرگ هادرون Large Hadron Collider در اوايل دهه 1980 توسط سازمان اروپايي پژوهش هسته اي - سرن - مطرح شد تا براي اين سئوال كه چگونه ذرات بدون جرم مي توانند داراي جرم شوند پاسخي بيابد.
اين طرح سرانجام در سال 1996، با بودجه اي به مبلغ 2.6 ميليارد فرانك سوئيس به تصويب رسيد و ساخت آن، با تاخيرهاي مكرر و با بودجه اي تقريبا دو برابر تخمين اوليه، در سال جاري تكميل شد.
سازمان اروپايي پژوهش هسته اي در سال 1954 توسط يازده كشور اروپايي براي تحقيقات پيرامون هسته اتم تشكيل شد اما به زودي به پژوهش در جنبه هاي ديگر فيزيك هسته اي و ذرات بنيادي نيز گرايش يافت.
در سال هاي بعد، شمار ديگري از كشورهاي جهان به عنوان عضو اصلي يا ناظر در اين سازمان پذيرفته شدند در حاليكه كشورهاي ديگري، از جمله ايران، در تحقيقات مختلف اين سازمان مشاركت داشته و از نتايج تحقيقات آن برخوردار مي شوند.